Đã bao giờ bạn tự hỏi cuộc sống trên mạng của bạn bè, mọi người xung quanh trên mạng sao lúc nào cũng màu hồng còn cuộc đời mình thật chán & nhạt nhẽo? Tại sao mình luôn cô đơn còn người khác cũng có đôi có cặp, sao nhạt nhẽo quá vậy?… Liệu bạn đã nhìn sâu vào tất cả những điều tưởng chừng đều “màu hồng” đó & tự hỏi rốt cuộc chúng ta có thật sự hạnh phúc như những điều chúng ta cho mọi người thấy hay chỉ là “Bánh vẽ“? Vén màn sâu hơn một chút, thử cắn vào miếng “bánh vẽ” này cùng Stush nhé.
MÀU XÁM
‘Mọi lý thuyết đều là màu xám, chỉ cây đời là mãi xanh tươi.” (Goethe)
“Màu xám nằm ở giữa trắng & đen, chính là màu off-white”
Tay phải màu đen, tay trái màu trắng. Một cái vỗ tay sẽ là màu xám.
Nhiều người, xin nhấn mạnh là nhiều người, vẫn lầm tưởng đời chỉ có màu trắng với màu đen, gọi hoa văn thì đây là típ người mộng mơ. Còn quảng cáo lại nói rằng thế giới xung quanh là 1 tập thể rực rỡ đầy đủ mọi màu sắc, nhưng trên thực tế, đa số là đen trắng pha trộn. Từ cá nhân đến tập thể, tất cả đều là những vùng xám hoà lẫn tương tác với nhau.
Trắng đen ngoài là màu sắc, còn mang ý nghĩa âm – dương tương phản. Tương phản là mâu thuẫn, có mâu thuẫn có đấu tranh là có phát triển.
Tuy vậy, màu xám rất trung lập, đại diện cho sự điềm tĩnh, khách quan nhưng cũng có vẻ ảm đạm & nhàm chán. Con người vốn thích mọi thứ phải rạch ròi, nhưng cũng tò mò nhưng cũng tò mò với những điều mình không hiểu kỹ. Màu xám là 1 sự ảm đạm thực tế, vì cuộc sống không phải lúc nào cũng được phân theo 2 màu trắng đen. Hình mẫu nhân vật có đạo đức xám (morally grey) không hẳn là thiện & cũng không hẳn là ác ngày càng được ưa chuộng trong văn học & phim ảnh, vì họ khơi gợi được sự đồng cảm lớn lao từ đại đa số đọc giả & khán giả – những người bình thường không có động lực để nghiêng hẳn về cán cân quá tốt đẹp hay quá xấu xa.
Như đã nói, màu xám là sự dung hoà về mặt âm – dương , do 2 màu đen & trắng hợp lại tạo nên 1 màu nằm giữa là màu xám. Màu sắc này có tông trầm, sắc thái lạnh, hơi u buồn, nhưng đấy cũng là trạng thái của sự cân bằng & ổn định. Một sự hài hoà nhẹ nhàng giữa thế giới phẳng náo nhiệt.
Không buồn không vui, màu xám luôn đứng ở trung gian, nhưng đồng thời cũng sinh ra từ sự mâu thuẫn. Nhưng nhờ mâu thuẫn mới có được sự cân bằng & phát triển. Trong khi các màu khác chỉ thuần cảm xúc, thì màu xám lại cỏ vẻ trưởng thành điềm đạm, là sự cân bằng nội tâm trong mỗi người. Mà mọi sự cân bằng đều nhàm chán như nhau, nên hãy trân trọng cả những nhàm chán đời thường.”
Cuộc sống đôi khi không rõ ràng giữa trắng & đen & lằn ranh giới đó là dành cho màu xám, những khía cạnh khá lửng lơ. Màu xám là sự hoà trộn giữa trắng & đen, có vẻ cũng hơi nhàm chán. Chúng ta khát khao tò mò với những thứ xung quanh muốn phân trắng -đen & cũng tò mò với những thứ mà chúng ta không & cũng như chưa hiểu, chúng ta không thích sự sắc lạnh, tẻ nhạt của màu xám nhưng đôi khi sự cân bằng, ổn định cũng là thứ tốt kéo chúng ta lại tĩnh tâm so với những náo nhiệt ngoài kia. Well, đôi khi sự cân bằng tĩnh tâm cũng là những điều dù chúng ta đôi khi sẽ hơi chán nhưng cũng cần thiết trong cuộc sống này.
MÂU THUẪN
“Sự đấu tranh, bất kể ở bên ngoài hay ở trong nội tâm, là một phần không thể thiếu của cuộc sống. Mâu thuẫn là tiền đề của mọi sự phát triển, trong đó có tuổi dậy thì.
Có một trận chiến mà tất cả chúng ta đều phải tham dự, đó là cuộc chiến với chính bản thân mình. Đây là cuộc xung đột vô hình, một kiểu chiến tranh lạnh không có súng đạn hay khói lửa. Chúng ta tranh đấu với bản thân khi muốn học bài hay làm việc nhưng lại không thể rời mắt khỏi điện thoại. Khi ta biết mình nên ăn nhiều rau xanh và trái cây cho lành mạnh, nhưng độ ăn nhanh lại hấp dẫn hơn. Khi ta muốn thay đổi, thử cái mới, nhưng lại ngại thất bại.
Những mâu thuẫn này không chỉ khiến bạn bối rối mà còn cạn kiệt tinh thần. Bạn không tiến lên nhưng cũng không thể dừng lại, giống như một chiếc xe bị mắc kẹt trong vũng bùn. Trong mâu thuẫn nội tâm, phe đối lập mang dáng hình của bạn, đưa ra những lời khuyên tương phản có ích và dựa vào đó để trói buộc tinh thần bạn trong nhà tù tâm trí tên là “vùng an toàn”. Nếu không biết cách quản lý, nó có thể trở thành kẻ thù lớn nhất trong cuộc đời bạn
Sigmund Freud gọi đây là cuộc xung đột giữa id (bản năng), ego (bản ngã) và superego (siêu ngã). Đôi khi có những mong muốn bản năng thôi thúc bạn làm điều mình lại nếm vài thói thúc, nhưng bản ngã lại nhắc nhở bạn phải nghe lời, thì thôi đúng đấy và lúc này, siêu ngã sẽ đóng vai trò xem xét và quản lý sự cân bằng tinh thần đó. Trên thực tế, mâu thuẫn nội tâm là dấu hiệu cho thấy bạn đang phát triển chiều sâu tâm lý (character development). Còn nếu bạn không bao giờ tự vấn bản thân, có lẽ bạn đã trở nên quá tự mãn hoặc không quan tâm đến việc hoàn thiện chính mình nữa, hoặc đã dạo vượt qua những hi nộ ái ố ở âm hưởng mà chạm tới nét bản. Những cuộc đấu tranh nội tâm giúp bạn hiểu rõ hơn về bản thân, về những giá trị và mục tiêu của mình.
Mâu thuẫn nội tâm bắt nguồn từ việc chúng ta có nhiều khuôn mặt của bản thân. Một phần trong bạn muốn đạt được mục tiêu lớn lao, nhưng phần khác chỉ muốn ngủ nướng thêm một chút. Một phần trong bạn muốn an toàn, huyễn hoặc, nhưng phần còn lại thì của bạn yếu đuối mà dù do tâm lý trong bối cảnh xã hội thế cả, nhất là cho sự sao nhãng và trì hoãn bao điều kiện Chúng ta là tổng hòa của nhiều hàm muốn, nhu cầu và tôi sợ hãi hay thì thầm trước mỗi quyết định. Đôi khi chúng ta phải nhường nhịn nhau, để loài người không bị bản năng chi phối như động vật.
Sigmund Freud gọi đây là cuộc xung đột giữa id (bản năng), ego (bản ngã), và superego (siêu ngã). Đôi khi có những mong muốn bản năng thôi thúc bạn làm điều mang lại niềm vui tức thời, nhưng bản ngã lại nhắc nhở bạn hành xử đúng mực. Hai thái cực trên tạo thành thế cân bằng, và lúc này, siêu ngã sẽ đóng vai trò xem xét và quản lý sự cân bằng tinh thần đó. Trên thực tế, mâu thuẫn nội tâm là dấu hiệu cho thấy bạn đang phát triển chiều sâu tâm lý (character development). Còn nếu bạn không bao giờ tự vấn bản thân, có lẽ bạn đã trở nên quá tự mãn hoặc không còn quan tâm đến việc hoàn thiện chính mình nữa, hoặc đã đắc đạo, vượt qua những hi hỉ ai ở tầm thường mà chạm tay tới niết bàn. Những cuộc đấu tranh nội tâm giúp bạn hiểu rõ hơn về bản thân, về những giá trị và mục tiêu của mình.
Đầu tiên, hãy chấp nhận rằng mâu thuẫn nội tâm là một phần tự nhiên của cuộc sống. Thay vì cố gắng loại bỏ nó, hãy học cách lắng nghe. Bạn không thể giải quyết một vấn đề nếu không hiểu rõ nó.
Thứ hai, hãy thử phân tích các khía cạnh của mâu thuẫn. Điều gì khiến bạn sợ hãi? Điều gì khiến bạn phẫn khích? Khi bạn hiểu được động cơ của cả hai “phe”, bạn có thể tìm cách dung hòa chúng. Ví dụ, nếu bạn sợ thay đổi công việc, hãy thử bắt đầu từ những bước nhỏ như nâng cao kỹ năng hoặc dần dần tìm hiểu về ngành nghề mới. Cứ từ từ thôi, vì mâu thuẫn cần phải đi kèm với hành động giải quyết mâu thuẫn mới có thể khiến bạn phát triển.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng không phải lúc nào bạn cũng cần một câu trả lời rõ ràng. Đôi khi, chỉ cần chấp nhận sự mâu thuẫn là đủ. Chẳng phải vấn đề nào trong cuộc sống cũng cần được xử lý hay giải quyết, đôi khi nó chỉ là như thế thôi. Hãy nhớ rằng không ai hoàn hảo, ai cũng có những điểm mạnh và điểm yếu, những ước mơ và nỗi sợ riêng. Hãy thử nhìn nhận mâu thuẫn nội tâm như một cuộc trò chuyện hơn là một trận chiến. Thay vì cố gắng “đánh bại” bản thân, hãy học cách lắng nghe và thấu hiểu. Bạn không cần phải đồng ý với mọi khuôn mặt của mình, nhưng bạn có thể học cách sống hòa hợp với chúng.
Và nếu bạn cảm thấy mình đang thua trong cuộc đấu tranh này, hãy nhớ rằng: không có chiến thắng hay thất bại trong mâu thuẫn nội tâm. Đích đến duy nhất là sự trưởng thành của tâm hồn.
Mâu thuẫn nội tâm khi chúng ta đang chiến đấu với những băn khoăn, những đấu tranh liệu mình có đúng hay không, thì đôi khi chúng ta cũng nên thả lỏng một chút vì khi có mâu thuẫn, ta đang nhìn nhận lại bản thân mình, để phân tích, phát triển hơn cũng như cần chấp nhận không phải vấn đề nào cũng cần được giải quyết. Lắng nghe bản thân mình giữa những mâu thuẫn nội tâm để hiểu mình hơn, và trưởng thành hơn, đôi khi chỉ cần có vậy.
Internet persona
Sự hiện diện kỹ thuật số. Nhân cách trên mạng. Sống ảo. Mỗi lượt tương tác trên Instagram, mỗi từ khóa tìm kiếm trên Google, và thậm chí cả những lần tôi dừng lại xem quảng cáo khi lướt mạng xã hội – tất cả đều tạo nên một bức tranh toàn cảnh về chính tôi, được vẽ ra bởi các công ty công nghệ. Đây là một phiên bản kỹ thuật số mà họ nêm cho các thuật toán và trí tuệ nhân tạo để từ đó nghiên cứu, học hỏi, phân loại và phán đoán hành vi lẫn tâm lý của tôi, nhằm bán hàng hoặc điều chỉnh hành vi người dùng.
Từng hành động, suy nghĩ và thói quen của người dùng đều có thể bị phân tích, tổng hợp lại và bán đi như một món hàng trong chuỗi giá trị kinh tế toàn cầu. Tự do ý chí là thật, hay có một hồ sơ nào đó tập hợp các dữ liệu giúp thuật toán dự đoán chính xác bạn đang nghĩ gì? Nếu như bản ngã vốn là sự phản ánh từ cách bạn nhìn nhận thế giới và thế giới phản hồi lại bạn, thì thời đại này đã thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận ấy. Các phản hồi bạn nhận được không đến từ những người xung quanh, mà từ một hệ thống được lập trình để tối ưu hóa lợi nhuận. Những lời khen ngợi, những lần tương tác trực tuyến, và thậm chí cả những sự chỉ trích – tất cả đều được lập trình một cách cân đối để giữ bạn ở lại lâu hơn, điều mà người ta không làm được với AI hiện đại, hoặc có thể do AI hiện đại đã bị công nghệ làm lu mờ.
“Nhân loại bị tuyên án tự do.” Jean-Paul Sartre nói vậy khi còn chưa tồn tại camera công cộng tích hợp AI. Bạn không còn có thể kiểm soát hoàn toàn cuộc sống của mình, bởi vì mỗi lựa chọn bạn đưa ra đều đã bị ảnh hưởng bởi các yếu tố xung quanh, tổng hợp lại thành những dãy số 01. Bạn chọn xem một bộ phim có thể vì gợi ý của Netflix, bạn mua một sản phẩm có thể do tác động từ một quảng cáo bạn vô tình lướt phải. Camera siêu thị thấy lượng lư trước quầy quần áo, soi ra thông tin thẻ thành viên của bạn, và hiện quảng cáo mua quần áo ngay khi bạn lên mạng. Bạn vẫn cảm thấy mình đang đưa ra quyết định, nhưng thực ra chỉ theo những kịch bản được viết sẵn. Thế nhưng, tình trạng này không chỉ khiến bạn mất kiểm soát cá nhân mà còn dần đe dọa đến ý thức về bản thân. Và tất cả những gì bạn làm đều bị ghi lại và phân tích, bạn dễ dàng rơi vào cái bẫy tự điều chỉnh hành vi để phù hợp với mong đợi của người khác. Bạn ngừng làm những điều mình thực sự muốn làm vì sợ bị phê phán. Dễ hiểu thôi, tôi cũng rất sợ bị một trí tuệ nhân tạo đọc vị. Tôi nghĩ lúc AI ra đời và phát triển (mới đây thôi), con người có thể cảm thấy mình gần với chúa trời nhất, muốn trục xuất AI khỏi vườn địa đàng vì đã có trí thức.
Đen tối đủ rồi, vì không phải mọi khía cạnh của mạng xã hội đều xấu xí. Người Nhật quan niệm mỗi người có ba khuôn mặt: khuôn mặt phô ra với thế giới, khuôn mặt trong mắt bản thân và khuôn mặt mình muốn trở thành. Công nghệ cũng mang lại cơ hội để bạn tái khám phá bản thân, nhân cách ảo là tổ hợp của cả ba khuôn mặt kể trên. Một bài viết trên blog vô danh, một kênh YouTube đăng toàn nội dung về chủ đề ít người biết đến, hoặc thậm chí là một tài khoản ẩn danh trên Twitter – tất cả đều có thể trở thành công cụ giúp bạn thử nghiệm những khía cạnh khác nhau của bản thân mà không sợ bị phê phán. Nhưng để làm được điều này, bạn cần phải sở hữu khả năng tự ý thức và tự kiểm soát nhất định mà không phải ai cũng có, bằng chứng là rất nhiều người phải đối mặt với sự mâu thuẫn giữa nhân cách trên mạng và con người ngoài đời. Khi giấu mình và không sợ bị phán xét, đa số chỉ phô ra khuôn mặt mình muốn trở thành.
Vậy, làm thế nào để giữ được danh phận, hay bản ngã trong cách mạng kỹ thuật số? Bạn đã tái linh hồn lên đám mây chưa? Nếu chưa thì sắp được rồi. Đã có những công ty, startup công nghệ nhỏ cung cấp gói AI nhân bản người thật. Bây giờ bạn có thể ở nhà tâm sự với ChatGPT tiểu sử của bạn, ước mơ nỗi sợ các thứ, và bảo nó giả vờ nhập vai bạn và tâm sự cả con cháu sau khi bạn mất. Nếu muốn thì tái linh hồn lên mạng là hoàn toàn khả thi và buồn cười hơn là hoàn toàn miễn phí, với những lý tưởng bản thân sống mãi, hẳn ai cũng sẽ có chỗ của mình trên các vì sao. Trước hết, bạn cần phải hiểu rõ rằng không phải mọi thứ trước mắt bạn đều là thật. Những gì bạn thấy trên mạng xã hội chỉ là một phần nhỏ của thực tế, được chọn lọc từ 500 ảnh chụp liên tiếp và bị chỉnh sửa méo cả tường để gây ấn tượng. Đừng để mình bị cuốn vào vòng xoáy so sánh, nơi luôn khiến bạn cảm thấy mình không đủ tốt, vì theo xác suất thống kê, sự thật là chẳng ai “đủ tốt” đâu, và mạng xã hội sẽ nhắc nhở bạn điều đó mỗi ngày. Có một điều khác đơn giản nhưng ít có ai làm được ngay, đó là hạn chế phụ thuộc vào công nghệ. Điều này không có nghĩa bạn phải từ bỏ hoàn toàn một cách cực đoan, mà là sử dụng một cách có ý thức.
Chính quyền nhiều nước đã giới hạn thời gian chơi game của trẻ con, nhưng chỉ tiếc là không làm được thế với người lớn. Hãy thử đặt giới hạn thời gian cho việc sử dụng mạng xã hội, hoặc dành ít nhất một ngày mỗi tuần để sống mà không động đến điện thoại.
Những giới hạn nhỏ như vậy giúp bạn kết nối lại với bản thân và thế giới thực.”
Khi mạng xã hội xuất hiện thì chúng ta chỉ muốn đăng cái hay, cái tốt về bản thân chứ đâu ai muốn đăng những điều chán chường của bản thân bao giờ, đôi khi chúng ta thấy bạn bè ta “lộng lẫy” quá ta lại thấy ghen tị sao họ hạnh phúc, giàu có mà mình lại hẩm hiu vậy mà không hề hay biết ẩn sau những bài đăng khiến chúng ta FOMO đó là gì. Là những tính toán khi đăng bài, là sống ảo, hay khoe khoang??? thì còn chưa biết và điều đó vô tình tạo áp lực cho chúng ta khi lướt mạng, ta cảm thấy cuộc sống của mình chưa đủ tốt, thật tẻ nhạt & chán, thất bại. Những lúc như vậy hãy sống chậm lại, thoát khỏi mạng xã hội & làm một việc gì đó để hoà vào thế giới thực sống cho mình, vì mình & sống thoải mái, bởi vì cuộc sống có bao lâu mà hững hờ, để cảm nhận ngoài kia đẹp lắm & “thật” hơn mạng xã hội nhiều, mạng xã hội là ảo nhưng những ảnh hưởng của chúng là thật, hãy tỉnh táo, lướt mạng vừa phải có chọn lọc & làm giàu vốn sống, tập trung vào cuộc đời của mình hơn & hãy luôn luôn lạc quan, vui vẻ nhiều với cuộc sống nhé.
Và còn rất nhiều những chia sẻ, chiêm nghiệm về sự cô đơn, tình bạn, và về những khách thể về chỗ trốn, vùng ễnh ương, tiền… qua lăng kính “bánh vẽ” là những vấn đề nóng, hàng ngày hàng giờ hiện hữu dày đặc trong cuộc sống mà chúng ta luôn trăn trở, được mổ sẻ , bóc trần để bạn có thể nhìn được bản chất các vấn đề đó một cách rõ nét, chân thực nhất mà không FOMO, không thấy ánh sáng lấp lánh che khuất những sự thật ẩn sau mỗi sự việc, vấn đề đó. Những chủ thể & khách thể là những vấn đề ta gặp hàng ngày trong xã hội, trong cuộc sống, cuốn sách chỉ tổng hợp tin tức thời sự bằng ngôn từ của người trẻ, kể cho người trẻ sắp già. Với ngôn ngữ trần thuật, chất đời, sự từng trải và những dẫn chứng đi kèm chứng minh cho luận điểm chặt chẽ mà không mang tính giáo điều, chỉ như một người bạn kể chuyện cho chúng ta về đời sống dưới lăng kính chân thật, giúp chúng ta bớt ảo tưởng vào cuộc sống toàn “màu hồng”, bớt rơi vào vòng xoáy đánh giá mọi chuyện qua bề nổi, để sống luôn tỉnh táo & sống hạnh phúc hơn.
LINK ĐẶT SÁCH:
–Tiki: https://shorten.asia/ej3F3wSB
–Shopee: https://shorten.asia/UgF76M6f